Rolf de Heer

ID

Kto: Rolf de Heer
Zawód: reżyser, scenarzysta, producent
Wykształcenie: Film Television and Radio School, Australia
Data urodzenia: 4 maja 1951
Miejsce urodzenia: Heemskerk, Holandia

Portret

Aby przekonać aktora do zjedzenia przed kamerą karalucha, sam skonsumował pierwszą sztukę. Aby oddać niespójny obraz postrzegania świata przez bohatera, zatrudnił 32 operatorów do pracy nad jednym filmem. Potrafi robić obrazy za niewielkie pieniądze, ale każdemu projektowi jest gotów poświęcić nawet lata pracy. Swoich bohaterów i widzów stawia często w sytuacjach ekstremalnych, choć lubi happy endy. Przewrotnie. Rolf de Heer - jeden z najciekawszych współczesnych filmowców z Antypodów.

Choć jest Australijczykiem, to korzenie ma na wskroś europejskie. Urodził się w holenderskiej miejscowości Heemskerk w roku 1951. Kiedy miał osiem lat, w 1959 roku jego rodzina wyemigrowała do Australii. Dla Rolfa odległy kontynent stał się nową ojczyzną. Tutaj jako 18-latek stawiał swoje pierwsze zawodowe kroki w Australian Broadcasting Corporation, a w połowie lat 70. rozpoczął studia reżyserskie i producenckie. Na dużym ekranie zadebiutował w 1984 filmem dla dzieci Tale of a Tiger - historią chłopca zafascynowanego lataniem, który pragnie przywrócić świetność staremu dwupłatowcowi. Jego drugim obrazem, na który kazał czekać widzom cztery lata, był zrealizowany w konwencji thrillera s.f. Incident at Raven's Gate. W tej opowieści o ludziach postawionych wobec obcej, niebezpiecznej siły widać inspirację reżysera australijskim krajobrazem. W kolejnym filmie połączył jednak dwie przestrzenie i dwie pasje - Australię i muzykę.

Dingo to historia chłopaka z buszu, który pewnej nocy staje się świadkiem niezwykłego wydarzenia. W jego miasteczku awaryjnie ląduje samolot, na którego pokładzie znajduje się znany jazzman Billy Cross. Trębacz spontanicznie postanawia dać koncert dla mieszkańców Poona Flat - ten koncert obudzi marzenia i zmieni życie bohatera. Mimo że dwadzieścia lat później John "Dingo" Anderson nadal żyje w interiorze i jest łowcą psów dingo, to cały czas ćwiczy na trąbce i ma nadzieję, że pewnego dnia zagra w Paryżu w duecie z Billym Crossem. Scenariusz do tego obrazu napisł Marc Rosenberg, a Rolf de Heer wspomina, że był to jeden z dwóch czy trzech najlepiej napisanych scenariuszy, jakie czytał. Do współpracy zaprosił Colina Frielsa i... Milesa Davisa, dla którego rola Billy'ego Crossa była właściwie ekranowym debiutem (wcześniej muzyk pojawiał się w epizodach m.in. w serialach Policjanci z Miami i Crime Story). Davis zmarł przed premierą filmu, w 1991 roku.

Rok 1993 okazał się dla de Heera przełomowym za sprawą filmu Bad Boy Bubby - w pełni autorskiego dzieła. Obraz obsypany nagrodami Australijskiego Instytutu Filmowego oraz wyróżniony specjalną nagrodą jury na festiwalu w Wenecji opowiada o losach 35-latka więzionego przez matkę w domu. Reżyser portretuje człowieka, który musi odnaleźć się w obcym zewnętrznym świecie, nie mając o nim pojęcia. Bubby uczy się "na bieżąco", przenosząc podpatrzone zachowania czy słowa w relacje z innymi ludźmi. Problem komunikacji, wzajemnego zrozumienia to jeden z podstawowych tematów w twórczości Rolfa de Heera. W Bad Boy Bubby idealnym medium okazał się Nicholas Hope - aktor, który podobnie jak reżyser przeprowadził się w dzieciństwie z rodzicami z Europy do Australii, a dla de Heera był gotów poddać się filmowemu eksperymentowi. W następnym filmie, kameralnym Cichym pokoju, de Heer zaangażował do głównej roli swoją siedmioletnią córkę, Chloe Ferguson, dzięki niej wnikając w wewnętrzny świat dziecka reagującego na rodzinny kryzys milczeniem. Równolegle, w roku 1996 realizował romans science-fiction Epsilon - opowieść o szukaniu porozumienia między Ziemianinem a przybyłą z odległej planety piękną kosmitką.

Być może najbardziej poruszajacym filmem w dorobku de Heera, a zarazem jednym z bardziej ekstremalnych obrazów tego twórcy jest dramat Zatańcz ze mną. To historia niepełnosprawnej Julii, młodej kobiety przykutej do wózka inwalidzkiego, porozumiewającej się z otoczeniem za pomocą komputera generującego głos. Julia jest uzależniona od upokarzajacej ją opiekunki aż do czasu, gdy przypadkowo poznaje Eddie'ego, w którym się zakochuje. I postanawia odzyskać prawo do decydowania o sobie i swoich uczuciach. Scenariusz do Zatańcz ze mną napisała niepełnosprawna Heather Rose, która również zagrała główną rolę. I razem z reżyserem nie cofnęła się przed niczym, pokazując fizyczne ograniczenia oraz psychiczny ból osoby "uwięzionej" w kalekim ciele. Natomiast emocjonalne kalectwo to temat znanego także z polskich ekranów psychothrillera Tajemnica Aleksnadry, gdzie w klaustrofobicznej atmosferze domu odciętego od świata systemem antywłamaniowych krat żona prowadzi z mężem okrutną grę. Zadawanie ran nie jest tu fizyczne, ale chyba jeszcze bardziej dotkliwe, bo na zawsze pozostanie w pamięci rozstajacych się małżonków. Tajemnica Aleksandry to obraz pesymistyczny. Nie ma w sobie nadziei, która mimo wszystko w filmach de Heera zawsze była obecna.

Jednak ostatnie lata stanowią zwrot w twórczości Rolfa de Heera w kierunku Australii i jej rdzennych mieszkańców (znakomite Dziesięć czółen, wyróżnione w 2006 roku specjalną nagrodą jury na festiwalu w Cannes), a także stosunku między białymi osadnikami i Aborygenami (The Tracker). W 2001 Australijczyk zrealizował adaptację powieści Luisa Sepulvedy The Old man Who Read Love Stories - dramat z wątkiem przygodowym, którego akcja toczy się w amazońskiej dżungli (z udziałem Richarda Dreyfussa, Hugo Weavinga i Timothy'ego Spalla). Gdy kompletowano obsadę do tego filmu, jednym z kandydatów był pewien znany angielski aktor. Jak wspomina reżyser: "[...] Był zainteresowany rolą Antonia, nie znał jednak żadnego z moich filmów, więc zapytał, czy mógłby jakiś zobaczyć. Wysłaliśmy mu kasetę z Bad Boy Bubby. Wkrótce dostaliśmy list od agenta aktora: 'Mój klient nie życzy sobie spędzać trzech miesięcy w dżungli w towarzystwie szaleńca'". Jeżeli Rolf de Heer jest szleńcem, to w tym szaleństwie jest metoda. I konsekwencja, która pozwala mu być od ponad 20 lat niezależnym reżyserem i producentem. De Heer mówi to, co chce, kiedy chce i jak chce. Dzięki temu możemy wejść razem z Bubbym w mroczną miejską przestrzeń, poczuć jak kocha niepełnosprawna dziewczyna lub przenieść się w zamierzchłe czasy, w świat aborygeńskich wierzeń i mitów.

Marta Miś

Wybrana filmografia

2007 Dr. Plonk
2006 Dziesięć czółen (Ten Canoes)
2003 Tajemnica Aleksandry (Alexandra's Project)
2002 The Tracker
2001 The Old Man Who Read Love Stories
1998 Zatańcz ze mną (Dance Me to My Song)
1997 Epsilon
1996 Cichy pokój (The Quiet Room)
1993 Bad Boy Bubby
1991 Dingo
1988 Encounter at Raven's Gate
1984 Tale of a Tiger

Najlepsze strony

http://www.vertigoproductions.com.au/index.html

Galeria Foto