Francis Ford Coppola

ID

Kto: Francis Ford Coppola
Zawód: reżyser, scenarzysta, producent
Data urodzenia: 7 kwietnia 1939
Miejsce urodzenia: Detroit, USA
Wzrost: 183 cm
Bliscy: ojciec kompozytor Carmine Coppola, siostra Talia Shire, żona Eleanor Coppola, dzieci: Mary, Sofia, Roman i Gian-Carlo, bratanek Nicolas Cage

Portret

Od ponad 40 lat funkcjonuje w kinie amerykańskim na własnych prawach jako reżyser, scenarzysta i producent. Na swoim koncie ma spektakularne sukcesy artystyczne i równie spektakularne porażki finansowe. Kocha dawne Hollywood, nowinki techniczne i rodzinę, którą otacza się również na planie. Francis Ford Coppola to amerykański Włoch. Jak pisał o nim przed laty Jan Słodowski: "Prawdziwy człowiek kina, czerpiący z najlepszych dokonań jego historii i tradycji".

Urodził się w 1939 roku w Detroit, jednak wkrótce jego rodzina przeniosła się do nowojorskiego Queens, gdzie Francis dorastał. Jego ojciec, Carmine Coppola był emigrantem z Sycylii, muzykiem i kompozytorem. Matka, Italia Coppola - aktorką teatralną. Artystyczne zainteresowania odziedziczyły po nich dzieci: August (dziś profesor literatury), Francis i Talia (aktorka, znana przede wszystkim z filmów brata oraz serii Rocky). Kiedy Francis miał 10 lat dostał od ojca kamerę 8mm. Tak zaczęła się jego filmowa pasja, która tak naprawdę rozwinęła się w czasie studiów. W 1959 roku Coppola wyjechał do Los Angeles, by tam, na Uniwersytecie Kalifornijskim robić specjalizację z filmu. Miał już na koncie etiudy studenckie, gdy dowiedział się, że wytwórnia Rogera Cormana (dziś kultowego autora horrorów) szuka współpracowników. W Roger Corman Productions Coppola uczył się zawodu: reżyserował dźwięk, dialogi, kierował produkcją, reżyserował także pierwsze krótkometrażówki... erotyczne. Tutaj także zrealizował swój debiutancki film - niskobudżetowy horror Obłęd (1963), na planie którego poznał swoją przyszłą żonę, Eleanor.

Drugi film Coppoli pojawił się trzy lata po debiucie. Jesteś już mężczyzną to komedia opowiadająca o dość nieporadnym wchodzeniu w dorosłość pewnego dwudziestolatka. Scenariusz Coppola napisał na podstawie powieści Davida Banedictusa. Jesteś już mężczyzną zakwalifikowało się do konkursu głównego festiwalu w Cannes w 1967, a kreująca rolę matki Geraldine Page otrzymała nominację do Oscara. Kolejnym obrazem w dorobku Coppoli był zrealizowany dla Warner Brothers nieudany musical Tęcza Finiana z Fredem Astaire'em i Petulą Clark. Dopiero dramat Deszczowi ludzie (1969) to pierwsze w pełni autorskie i artystycznie dojrzałe dzieło Amerykanina, wyróżnione Złotą Muszlą na festiwalu w San Sebastian.

W roku 1969 Francis Ford Coppola, do spółki z Johnem Kortym i George'em Lucasem, założył American Zoetrope - wytwórnię, która miała wspierać młodych twórców z Hollywood. W tym momencie zaczyna się też burzliwa historia jego finansowych wzlotów i upadków. Oraz walka o zachowanie producenckiej niezależności. Kryzys American Zoetrope nastąpił bardzo szybko (publiczności za Oceanem nie spodobali się Deszczowi ludzie, a współfinansującym wytwórnię Warner Brothers nie przypadł do gustu debiut s.f. George'a Lucasa THX 1138, więc wycofali swoje udziały). Przełom nastąpił w 1972 roku wraz z Ojcem chrzestnym. Od niego zaczyna się złoty okres twórczości Francisa Forda Coppoli - spadkobiercy klasycznego Hollywoodu, a zarazem autora filmowego poruszającego się w obrębie kina gatunków. W Ojcu chrzestnym - historii rodziny Corleone - Coppola stworzył filmowy wzór opowieści o mafii. W głównych rolach obsadził Marlona Brando jako nestora rodu, Vito, i Ala Pacino jako jego syna Michaela. Film, nominowany w siedmiu kategoriach, zdobył trzy statuetki Oscara, w tym właśnie dla najlepszego aktora za kreację Brando, i osiągnął sukces finansowy - jeden z największych w historii kina. Dwa lata później Coppola pokazał kontynuację losów mafijnej rodziny, której głową był już Michael Corleone, zaś w retrospekcjach w postać młodego Vito wcielił się Robert De Niro.

Ale lata 70. dla Francisa Forda Coppoli to nie tylko kino gangsterskie. W 1974 roku wyjechał z Cannes ze Złotą Palmą dla dramatu Rozmowa. W 1979 otrzymał kolejną Złotą Palmę, tym razem za Czas Apokalipsy - antywojenny fresk zainspirowany powieścią Josepha Conrada "Jądro ciemności". Czas Apokalipsy to właściwie synonim problemów Coppoli z trzymaniem się w finansowych ryzach. Wydawało się, że tak wielkie przekroczenie budżetu będzie gwoździem do trumny, jednak tym razem za uznaniem na canneńskim festiwalu poszło uznanie publiczności. Film stał się głosem w dyskusji o wojnie w Wietnamie, obnażając absurd tego konfliktu.

Producencka i reżyserska działalność Francisa Forda Coppoli stawiała go w gronie twórców niezależnych. Ale własna wytwórnia paradoksalnie była dowodem przywiązania reżysera do Hollywood, a właściwie tęsknoty za złotym okresem Fabryki Snów, kiedy ludzie robili kino z pasją. Zoetrope miała być firmą, która - tak jak dawne studia - połączy producentów, reżyserów i aktorów w jedną wielką rodzinę. Na początku lat 80. Coppola jeszcze mocniej zwrócił się do tradycji, realizując filmy będące hołdem złożonym amerykańskiemu kinu. Ten od serca to film muzyczny nawiązujący do musicali lat 40., z muzyką Toma Waitsa (w którym Coppola połączył tradycyjne z nowoczesnym i przy realizacji wspomagał się wówczas nowatorską techniką wideo). W roku 1983 nakręcił dwa filmy na podstawie powieści Susan Eliose Hinton, których bohaterami byli młodzi, zbuntowani ludzie. Akcja Outsiderów i Rumble Fish toczy się w latach 60., przypominając takie kultowe filmy jak Buntownik bez powodu z Jamesem Deanem i Dziki z Marlonem Brando. Do współpracy Coppola zaprosił młodych, nieznanych wówczas aktorów, takich jak Diane Lane, Matt Dillon, Mickey Rourke, Tom Cruise, Patrick Swayze czy Nicolas Cage (syn jego brata, Augusta). Ale wielkim powrotem do świetności kina hollywoodzkiego miał być Cotton Club - gangsterska opowieść, tocząca się wokół słynnego murzyńskiego klubu jazzowego. W roku 1984 film nie spotkał się z entuzjazmem ze strony krytyków i publiczności, lecz należne mu miejsce w historii kina zyskał z czasem jako przykład inteligentnego pastiszu kina gangsterskiego lat 20. i 30..

Jednym z ostatnich wielkich sukcesów reżysera był wystawny horror-melodramat Dracula z Garym Oldmanem i Winoną Ryder. Od początku lat 90. Francis Ford Coppola przede wszystkim jest producentem. To z jego studia wyszły m.in. filmy Agnieszki Holland (Tajemniczy ogród, Trzeci cud), Tima Burtona (Jeździec bez głowy), Hala Hartleya (No Such Thing) czy obrazy jego córki, Sofii Coppoli (Przekleństwa niewinności, Między słowami, Maria Antonina). Zawsze w otoczeniu najbliższych, jak rodzinę traktuje też swoich współpracowników-przyjaciół. Bo co innego liczy się w życiu, jak nie kino i rodzina?

Marta Miś

Najsłynniejsze cytaty

"Mój film nie jest o Wietnamie... Mój film jest Wietnamem." (o Czasie Apokalipsy podczas festiwalu w Cannes w 1979 roku)

Wybrana filmografia

1997 Zaklinacz deszczu (The Rainmaker)
1996 Jack
1992 Dracula
1990 Ojciec chrzestny III (The Godfather: Part III)
1989 Nowojorskie opowieści (New York Stories)
1988 Tucker - konstruktor marzeń (Tucker: The Man and His Dream)
1987 Kamienne ogrody (Gardens of Stone)
1986 Peggy Sue wyszła za mąż (Peggy Sue Got Married)
1986 Kapitan Eo (Captain Eo)
1984 Cotton Club (The Cotton Club)
1983 Rumble Fish
1983 Outsiderzy (The Outsiders)
1982 Ten od serca (One from the Heart)
1979 Czas Apokalipsy (Apocalypse Now)
1974 Ojciec chrzestny II (The Godfather: Part II)
1974 Rozmowa (The Conversation)
1972 Ojciec chrzestny (The Godfather)
1969 Ludzie z deszczu (The Rain People)
1968 Tęcza Finiana (Finian's Rainbow)
1966 Jesteś już mężczyzną (You're a Big Boy Now)
1963 Obłęd (Dementia 13)

Najlepsze strony

http://www.achievement.org/autodoc/page/cop0bio-1

http://www.salon.com/people/bc/1999/10/19/coppola/

http://www.sensesofcinema.com/contents/directors/06/coppola.html

Galeria Foto