Javier Bardem

ID

Kto: Javier Bardem
Prawdziwe nazwisko: Javier Angel Encinas Bardem
Zawód: aktor
Data urodzenia: 1 marca 1969
Miejsce urodzenia: Las Palmas de Gran Canaria, Wyspy Kanaryjskie
Wzrost: 183 cm
Bliscy: dziadek aktor Rafael Bardem, matka aktorka Pilar Bardem, wuj reżyser Juan Antonio Bardem, rodzeństwo: Carlos i Monica (również aktorzy)

Portret

Javier Bardem to niebanalna postać. Ten były rugbista, niedoszły malarz i spadkobierca kinematograficznej dynastii jest dziś, obok Antonio Banderasa, najgłośniejszym w świecie aktorem z Hiszpanii - tyle że znacznie od Banderasa ambitniejszym. Bardem to jeden z tych aktorów, którzy zrobią dla roli wszystko: schudną, utyją, zmaleją, urosną, nauczą się litewskiego, zgolą głowę i nałożą na twarz pięć kilo make upu. Bardem należy do tych, którzy upierają się, że aktorstwo to sztuka; jako artysta, hiszpański aktor jest wybredny: gra u reżyserów "poszukujących", jest gwiazdą filmów, które swoje triumfy święcą raczej na festiwalach niż w multipleksach. Javiera Bardema ewidentnie bardziej interesują wyzwania niż masowa popularność. Gwiazdorstwo zdaje się ubocznym efektem jego zawodowej działalności - ubocznym, ale jednocześnie nieuniknionym w wypadku jednego z najbardziej charyzmatycznych i najciekawszych współczesnych aktorów europejskich.

Dynastia

W rodzinie Bardema z kinem od pokoleń związani są niemal wszyscy. Javier jest wnukiem aktora Rafaela Bardema, synem aktorki Pilar Bardem, bratem aktorki Moniki Bardem i aktora Carlosa Bardema, a także siostrzeńcem reżysera i scenarzysty Juana Antonio Bardema. Z kinem nie związany był tylko ojciec artysty, który, jak powiedział Javier w jednym z wywiadów, do końca życia uważał, że aktorstwo to zawód "dla pedałów i dziwek".

Rysopis

Javier Bardem jest zwalisty i atletyczny: za młodu był rugbistą, grał w reprezentacji Hiszpanii. Twarz aktora zdobi stylowo złamany nos. Dawno temu na pewnej dyskotece do Bardema podszedł obcy mężczyzna i zapytał o nazwisko. Artysta przedstawił się grzecznie i w nagrodę otrzymał potężny strzał między oczy; nigdy nie doczekał się wyjaśnień, za co.

Bardem, ze swoją budową, bokserskim nosem i pałającymi oczyma, wydaje się stworzony do grania amantów. Właśnie jako "przystojna mężczyzna" podbił Hiszpanię w filmie Szynka, szynka (Jamon, jamon) z 1992. Ale Javier Bardem nie dal się zamknąć w tym jakże skądinąd kuszącym emploi. Artysta jest bardzo iberyjski, a jednocześnie nie ma w sobie nic z gogusiowatości latino lovera, bliżej mu już do typu Gerarda Depardieu - z tym, że Hiszpan jest od Francuza znacznie ładniejszy. Rysopis Javiera Bardema przestawia się więc imponująco - tyle tylko, że na podstawie filmów nie łatwo byłoby taki rysopis sporządzić. Przemiany Bardema są zdumiewające: w każdym filmie potrafi wyglądać inaczej. Bywa duży, mały, gruby, chudy, tryskający siłą i witalnością, to znów wątły i zmarnowany, a nawet kilkadziesiąt lat starszy niż jest naprawdę. Nieustanne metamorfozy nie są może najkorzystniejsze z punktu widzenia budowania gwiazdorskiej pozycji, ale zaświadczają o kunszcie aktora - a jest to kunszt przez duże K.

Kunszt

Na planie filmu Alejandra Amenabara W stronę morza Bardem potrzebował 5-6 godzin charakteryzacji, aby przemienić się w Ramona Sampedra - kompletnie sparaliżowanego nieszczęśnika, o którym pod koniec lat 90. debatowała cala Hiszpania. Przykuty do łóżka, skazany na łaskę otoczenia Sampedro walczył o prawo do eutanazji. Przegrał wprawdzie wszystkie procesy przed hiszpańskimi i europejskimi trybunałami, ale wstrząsnął sumieniem opinii publicznej i wywołał gorące dyskusje.

Jeżeli ktoś ma wątpliwości co do kunsztu Bardema, to do rozwiania tych wątpliwości wystarczy rola w filmie W stronę morza. Aktor, postarzony o dobre dwie dekady, grał w ciężkiej charakteryzacji, przez cały film na leżąco i bez ruchu. Postać, jaką udało mu się wykreować głosem i spojrzeniem jest przebogata - złożona i fascynująca, tragiczna, ale nie domagająca się litości. Bardem z kolei nie musi domagać się podziwu za ten występ - bo ów podziw po prostu mu się należy.

Wysokie obcasy (i wymagania)

Jak przystało na dziecko aktorsko-filmowej rodziny, Javier Bardem wcześnie znalazł się na ekranie; grał już jako sześcioletni chłopiec (w filmie El Pícaro). Zanim jednak na dobre został aktorem filmowym, próbował oszukać przeznaczenie. Chciał być malarzem i studiował w Madrycie sztukę. Był też sportowcem, wykidajłą, striptizerem, członkiem awangardowej trupy teatralnej. Dorosłym debiutem Javiera był występ w Las Edades de Lulú (1990). J.J. Bigasa Luny. Po tak dobrym początku aktor nie obniżył lotów; znany jest z tego, że lubi grywać u indywidualności, a nie rzemieślników kina. Jedną z pierwszych wielkich indywidualności, które dostrzegły talent młodego Javiera był Pedro Almodovar. Zaczęło się od występu w Wysokich obcasach (1991), ale naprawdę wspaniałą rolę Bardem zagrał u Almodovara siedem lat później w Drżących ciałach.

Javier? Tu Al Pacino...

Obok wielkiego Pedra na liście autorów, którzy mieli przyjemność obsadzać Javiera Bardema w swoich filmach są między innymi Álex de la Iglesia, Amenabar, Julian Schnabel. U tego ostatniego Bardem zagrał w filmie Zanim zapadnie noc. Został nominowany do Oscara jako pierwszy w historii aktor hiszpański. Po premierze filmu o trzeciej w nocy (czasu hiszpańskiego) do Bardema zatelefonował Al Pacino, żeby pogratulować młodemu koledze wielkiej roli. Zadzwonił pod właściwy numer; to w końcu nikt inny, tylko Javier Bardem znany jest z powiedzenia "Nie wierzę w Boga - wierzę w Ala Pacino."

Javier Bardem International

Bardem podbija świat. Do tej pory robił to ostrożnie. Wielki sukces w Stanach, zwieńczony nominacją do Oscara, odniósł już w 2000 z filmem Kiedy zapadanie noc. Jednak w odróżnieniu od swego krajana Banderasa czy Penelope Cruz, z którą prywatnie zresztą się przyjaźni, Bardem nie spieszył się dotąd z zostaniem gwiazdą Hollywood. Jeżeli grał w Fabryce Snów, to tylko u jej książąt, takich jak Michael Mann, który obsadził Hiszpana w swoim stylowym Zakładniku. Tak czy owak, czasy, w których Javier Bardem był narodowym skarbem Hiszpanii dobiegają chyba końca. W ostatnich sezonach Bardema rozrywają Amerykanie: Milos Forman (Duchy Goyi), Steven Soderbergh (rola anonsowanej na przyszły rok Guerilli), bracia Coen (No Country for Old Men), a nawet Woody Allen (nie zatytułowany projekt, który mamy zobaczyć w przyszłym roku). Chodzą słuchy, że Jan de Bont zaproponował Bardemowi główną rolę w The Un-Dead, smakowicie zapowiadającym się przedsięwzięciu na temat wampira Drakuli. Najbliższa przyszłość Javiera Bardema zdaje się więc leżeć za Oceanem, choć warto zauważyć, że z wyjątkiem de Bonta, amerykańscy filmowcy współpracujący z Hiszpanem to śmietanka jankeskiego kina autorskiego, a nie hollywoodzcy wyrobnicy. Javier trzyma więc ambitny kurs. Z równym powodzeniem potrafi zagrać sparaliżowanego bojownika o prawo do eutanazji, kubańskiego gejowskiego pisarza Reinaldo Arenasa (Zanim zapadnie noc), legendarnego kolumbijskiego narko-barona Pablo Escobara (Killing Pablo) i wampira Drakulę; po takim aktorze możemy spodziewać się wszystkiego - z wyjątkiem banału.

Stach Szabłowski

Najsłynniejsze cytaty

"Jedno z moich marzeń spełniło się, kiedy Julian Schnabel pokazał film [Zanim zapadnie noc, 2000] Alowi Pacino i on zadzwonił do mnie o trzeciej w nocy i powiedział, że bardzo podoba mu się mój występ. Powiedziałem mu wtedy: 'Nie wierzę w Boga, wierzę w Ala Pacino'."

"Mieszkam w Hiszpanii. Oscary są czymś, co pojawia się w telewizji w niedzielę wieczorem, zwykle bardzo późnym wieczorem. Nie oglądasz ich, lecz czytasz nazajutrz w gazecie, kto wygrał, a kto przegrał... Nagrody są ważne, żeby przyciągnąć ludzi do kin. To jedyne znaczenie nagród."

"Tak bardzo boimy się mówić o śmierci, że pozwalamy umierać ludziom w milczeniu. Dobrze jest mówić o tym otwarcie."

Wybrana filmografia

2008 Guerrilla
2007 Miłość w czasach zarazy (Love in the Time of Cholera)
2007 No Country for Old Men
2006 Duchy Goi (Goya's Ghosts)
2004 Zakładnik (Collateral)
2004 W stronę morza (Mar adentro)
2002 Poniedziałki w słońcu (Los lunes al sol, Los)
2002 Tancerz (The Dancer Upstairs)
2000 Zanim zapadnie noc (Before Night Falls)
1999 Między nogami (Entre las piernas)
1999 Podwójna osobowość (Segunda piel)
1997 Drżące ciało (Carne tremula)
1997 Perdita Durango
1997 Poduszka powietrzna (Airbag)
1996 Ekstaza (Éxtasis)
1996 Miłość może całkowicie zniszczyć twoje życie (El amor perjudica seriamente la salud)
1994 Policzone dni (Días contados)
1992 Szynka, szynka (Jamón, jamón)
1991 Wysokie obcasy (Tacones lejanos)
1990 Las edades de Lulús

Najlepsze strony

http://www.alohacriticon.com/elcriticon/
modules.php?name=News&file=article&sid=1437

http://www.portalmix.com/famosos/javierbardem/

Galeria Foto